Archive for the Category ◊ De Derde Golf ◊

Author: lauri
• zaterdag, december 20th, 2008

Author: lauri
• woensdag, december 10th, 2008

Ik heb me uit het Godinnenspektakel teruggetrokken, omdat ik vond dat er te weinig echte ruimte was voor het spirituele.

Author: lauri
• maandag, november 03rd, 2008

Joke Smit (zie vorig artikel) stierf aan kanker in 1981 op 48-jarige leeftijd. Ze liet twee kinderen achter, een zoon en een dochter. De dochter, Elisabeth Kool, was 17 toen haar moeder overleed. Elisabeth heeft klaarblijkelijk de ideeën van haar moeder gevolgd; ze heeft carrière gemaakt. Ze is politicoloog en lid van Women on Top. Ze werkt aan een boek over democratisering van de markt en bouwt daarin voort op de gedachten van haar moeder. Zo blijkt uit een artikel dat ze schreef op de vooravond van het verschijnen van de biografie over moeder Joke en dat verscheen in De Volkskrant van 27 sept. j.l.: Echt dappere mannen geven vrouwen de ruimte. Ze schrijft hierin over haar moeder onder andere:

“Haar hang naar democratie komt op allerlei manieren uit haar teksten naar voren. In haar gyandrische samenleving, waarin mannen en vrouwen het bestieren van de maatschappij en het zorgen zouden delen, was het zaak ‘samenwerkings-en overtuigingsmodellen’ te ontwikkelen. Die moesten een alternatief zijn voor het ‘mannelijk’ competitiemodel dat het risico had te resulteren in ‘roofzucht’.”

Ik vind dit een buitengewoon interessante gedachtegang, want het verwijst direct naar een ‘partnerschapssamenleving’, een term die bedacht is door Riane Eisler en die ik ook in mijn eigen boek heb gebruikt. Het is een model dat een niet-patriarchale samenleving beschrijft, één waarin vrouwelijke waarden centraal staan. Elisabeth Kool pleit daarbij voor het hervormen van de mannenrol als een duurzaam doel om die gelijkwaardigheid te verwerven. Weg van roofzucht, op weg naar zorgdragen, schrijft zij.

Voor wie het hele artikel wil lezen, hier is de link: http://www.jokesmit.nl/documenten/js/nws/080927-vkr.pdf

In een ander artikel constateert Elisabeth dat in veel maatschappelijke discussies nog steeds weinig oog is voor het gezichtspunt van vrouwen, zoals onlangs weer bleek uit het debat over het gebruik van embryo’s in de geneeskunde. Niemand vroeg zich daarbij af of vrouwen wel bereid zijn om embryo’s te produceren voor de wetenschap. De inbreng van vrouwen in zo’n debat wordt gewoon ‘vergeten’. Er is dus voor de nazaten van Joke Smit – en dat zijn wij allemaal – nog een heleboel te doen. Elisabeth Kool wijst er op dat er in de afgelopen zeshonderd jaar niet twee, maar zes feministische golven zijn geweest: “Vrouwen moeten iedere honderd jaar een nieuwe golf veroorzaken, omdat de geschiedenis van hun emancipatie geschrapt wordt uit het collectieve geheugen”. Wie schrijft de geschiedenis? Juist: de machthebbers. En wat nou: Derde Golf? Het is de zoveelste al.

Category: De Derde Golf  | 4 Comments
Author: lauri
• maandag, november 03rd, 2008

Afgelopen maand oktober verscheen het boek: Joke Smit, biografie van een feministe, geschreven door Marja Vuijsje.(uitg. Atlas) Ik ben er in aan het lezen en vind het een boeiend en ook leerzaam boek. In de eerste plaats is het erg toegankelijk, want vlot geschreven. In de tweede plaats geeft het niet alleen een goed beeld van de vrouw en de mens Joke Smit; het schetst ook een tijdsbeeld van de periode waarin de Tweede Feministische Golf ontstond.

De Eerste Golf vond plaats in de jaren 90 van de 19e eeuw en is verbonden met de namen van Aletta Jacobs en Wilhelmina Drucker. Hier ging het om de toegang van vrouwen tot het hoger onderwijs en het vrouwenkiesrecht. Joke Smit ergerde zich eraan dat er daarna niets meer was gebeurd op het gebied van de emancipatie van de vrouw, terwijl het nog steeds hard nodig was. Daaruit ontstond in 1967 haar beroemd geworden artikel Het onbehagen bij de vrouw. Hierin gaf ze op heldere en systematische wijze weer wat er volgens haar moest gebeuren om man en vrouw gelijkwaardig te maken op de arbeidsmarkt. Dit artikel sloeg in als een bom bij vele vrouwen, die zichzelf er in herkenden. Dit waren vooral vrouwen uit de midden-en hogere klassen, die weliswaar een goede opleiding hadden genoten, maar toch achter de geraniums terecht waren gekomen om man en kinderen te verzorgen. In antwoord op de vele reacties op dit artikel richtten Joke Smit en Hedy d’Ancona in oktober 1968 de actiegroep Man-Vrouw-Maatschappij op, kortweg aangeduid als MVM. Dit was het begin van de Tweede Golf.

Dit alles is nu precies 40 jaar geleden. Opmerkelijk is dat afgelopen oktober 2008 – ongeveer gelijktijdig met het verschijnen van de biografie van Joke Smit – enkele vrouwen een organisatie hebben opgericht, genaamd het Expertisecentrum Gelijke Waardering M/V, waarmee ze claimen de Derde Golf te starten. Ook hier weer voortkomend uit de onvrede dat de Tweede Golf niet gebracht heeft wat men hoopte en dat er nog geen einde is gekomen aan de ongelijkwaardigheid van man en vrouw. Joke Smit ijverde voor de mogelijkheid van parttime werk voor man en vrouw, waardoor ze zich beiden konden wijden aan het opvoeden van de kinderen en de huishoudelijke taken. Parttime werk is er gekomen, maar wordt vrijwel uitsluitend door vrouwen benut. Nog steeds laat de meerderheid van de mannen hun fulltime job niet schieten om zorgtaken op zich te nemen, want dat schaadt hun carrière. Zoals het manifest van de nieuwe beweging zegt: Voor de emancipatie van vrouw en man betekent (het) dat alles goed gaat zolang man en vrouw voldoen aan de norm, namelijk volledig inzetbaar te zijn zonder noemenswaardige zorgverplichtingen. Er wordt gesteld: Zowel mantelzorg als de verzorging van kinderen en huis was de onzichtbare arbeid die vrouwen eeuwenlang om niet hebben geleverd. (…) In het man-georiënteerde systeem was dit werk niet zichtbaar omdat het niet door mannen werd uitgevoerd. Gepleit wordt voor een combinatie-economie, waarbij rekening wordt gehouden met de potentiële zorgverplichtingen van alle werknemers. Hoe dat er uit moet zien is vooralsnog niet duidelijk. Voor meer informatie verwijs ik naar www.godinnenspektakel.nl

Opmerkelijk is ook dat in deze Derde Golf niet meer gesproken wordt van feminisme maar van emancipatie. Feminisme is een vies woord geworden. Het wordt nog steeds geassocieerd met de ludieke actiegroep Dolle Mina, die in 1970 ontstond en de vooral op de politiek gerichte MVM enigszins overschaduwde. Feminisme wordt sindsdien ten onrechte verbonden met “wilde meiden die anti-man zijn”. Ik vind dat jammer. Emancipatie gaat volgens mij niet ver genoeg, want gaat eigenlijk om inpassing/aanpassing van de vrouw in en aan de bestaande patriarchale, want man-georienteerde maatschappij. Feminisme daarentegen zou nu – in de Derde Golf – moeten gaan om een feminisering van de samenleving. Om een ándere samenleving dus. Met andere, meer vrouwelijke waarden. Waar het niet meer draait om het grote geld en de competitie van de machtigen. Maar waar het gaat om een eerlijke verdeling van voedsel en welzijn op de wereld en zorg voor iedereen die dat nodig heeft. Maar ook om een mogelijkheid voor ieder mens – man of vrouw – om haar of zijn volledig potentieel te kunnen leven. Dát is vast en zeker waar Joke Smit ook van droomde, toen zij op haar vroege sterfbed het gedicht schreef: Er is een land waar vrouwen willen wonen…

Daarom sluit ik af met een opmerking van de bekende romanschrijfster Isabel Allende: “Iedere intelligente vrouw zou feministe moeten zijn”.

Category: De Derde Golf  | 15 Comments